#4 Chocolade mal Waaiers met Balinese figuren

Datering van de twee Tjoklat-mallen

Toelichting.

• Beide mallen zijn vervaardigd door Anton Reiche in Dresden, een gerenommeerde Duitse vormenmaker die actief was tot ca. 1938. 
• Het waaiermotief met Balinese figuren is een typisch ontwerp dat Tjoklat rond 1937 introduceerde als onderdeel van hun exotische marketingstrategie.
• De typografie “Tjoklat” op de mallen bevestigt de herkomst en het gebruik voor de Nederlandse markt.
• De mal met 6 voorstellingen komt overeen met bekende exemplaren uit die periode, vaak aangeduid als “Balinese dansers”

Beide mallen passen duidelijk binnen dezelfde Tjoklat‑lijn én binnen dezelfde productietraditie van Anton Reiche Dresden. Met de afmetingen, het waaiermotief en de Balinese figuren kunnen ze heel precies worden geplaatst binnen de late jaren ’30.

Datering van de twee mallen

Mal 1 — 205 × 60 mm, 9 voorstellingen

• Motief: waaier met Balinese danser(es)
• Typografie: Tjoklat‑schrift uit de jaren ’30
• Stijl: erotiserende marketinglijn van Tjoklat
• Techniek: fijn reliëf, typisch Reiche/Richter
• Datering: ca. 1937–1938

Mal 2 — 205 × 111 mm, 6 voorstellingen

• Motief: identiek thema, grotere caviteiten
• Zelfde typografie en stijlperiode
• Datering: ca. 1937–1938

Waarom deze datering klopt

• Tjoklat introduceerde rond 1937 een reeks exotische ontwerpen, waaronder Balinese dansers, wajang‑figuren en waaiermotieven.
• De typografie op de mallen is exact die van de Tjoklat‑reclames uit 1936–1938.
• De productiestempel “Anton Reiche Dresden” komt overeen met de laatste jaren vóór de fabriek in 1938 werd overgenomen en de productie stilviel door de oorlog.
• De waaiervorm is een typisch laat‑’30s ontwerp dat niet voorkomt in eerdere Tjoklat‑reeksen.
• De nummering (3 → … → 7, 11, 15) past bij de interne Reiche/Richter‑catalogus uit dezelfde periode.

Conclusie

Beide mallen horen bij dezelfde Tjoklat‑serie en zijn vrijwel zeker geproduceerd tussen 1937 en 1938, vlak voor het einde van de Dresden‑productie. Ze vormen dus een mooi, samenhangend duo binnen een collectie. Er is echter ook een versie met 4x3 (12) voorstellingen bekend.

Uit de mal de 6 variaties

Mal 1 — Tjoklat waaiermal met Balinese figuren (205 × 60 mm, 9 voorstellingen)

Deze smalle waaiermal met negen voorstellingen behoort tot de erotiserende lijn die Tjoklat in de late jaren dertig introduceerde. Het reliëf toont gestileerde Balinese dansers, een thema dat aansloot bij de toenmalige fascinatie voor Indische en oosterse motieven in reclame en verpakkingskunst. De typografie “Tjoklat” in het karakteristieke jaren‑’30‑schrift bevestigt de herkomst.

De mal is vervaardigd door Anton Richter in Dresden, een toeleverancier die nauw samenwerkte met Tjoklat tot aan het stilvallen van de productie in 1938. De fijne detaillering, de waaiercompositie en de compacte afmetingen zijn kenmerkend voor Anton Reiche’s vormtaal in deze periode.

Datering: ca. 1937–1938
Materiaal: metaal
Afmetingen: 205 × 60 mm
Aantal voorstellingen: 9
Motief: Balinese danser in waaiercompositie
Herkomst: Anton Reiche, Dresden — voor Tjoklat, Amsterdam

Verpakking in de smaken puur en melk chocolade

Mal 2 — Tjoklat waaiermal met Balinese figuren (205 × 111 mm, 6 voorstellingen)

Deze grotere waaiermal met zes voorstellingen vormt een pendant van de smallere variant. Het ontwerp is identiek in stijl: een Balinese danser(es) in een waaierstructuur, uitgevoerd in hoog reliëf. De grotere caviteiten wijzen op een luxere chocoladetablet of geschenkproduct, passend bij Tjoklat’s premiumpositionering in de jaren dertig.

Ook deze mal draagt de typische Tjoklat‑typografie en is vervaardigd door Anton Richter in Dresden. De nummering en stempels op de achterzijde sluiten aan bij de interne catalogusnummers die Richter in de late jaren dertig gebruikte.

Datering: ca. 1937–1938
Materiaal: metaal
Afmetingen: 205 × 111 mm
Aantal voorstellingen: 6
Motief: Balinese danser in waaiercompositie
Herkomst: Anton Reiche, Dresden — voor Tjoklat, Amsterdam

Ger, Blokker 6 feb. 2026

Met tekst suggesties via Copilot