“Industriële chocolade‑gietmal, Vormenfabriek Tilburg, ca. 1967. Voorstelling van knielende figuur en staand figuur (Lady Tjoklat) met Tjoklat‑typografie, gebruikt voor productie van chocolade pastilles.”
De mal past het best in het tijdvak jaren 1940–1970, met een duidelijke aanwijzing dat hij eerder na 1940 kan liggen.
Kern van de datering
- De naam Vormenfabriek Tilburg wordt vanaf 1921 gebruikt door de fabriek.
- Voor Tjoklat‑producten bestaan goed gedocumenteerde gietmallen uit de jaren 1945–1970, vaak met exotische of gestileerde figuren, vergelijkbaar met de Balinese danser‑motieven en andere Tjoklat‑iconografie.
- Deze mallen heeft 35 identieke voorstellingen met het woord TJOKLAT en typografie die sterk lijkt op Tjoklat‑stijl uit het interbellum.
- De stempelwijze “VORMENFABRIEK TILBURG HOLLAND” en het nummeringsformaat (zoals 50017 XX / P / 6 / O) komt overeen met oudere, zware metalen mallen uit de periode 1945–1970, vóór de overgang naar lichtere materialen en modernere nummering in de jaren ’60–’70.
- Ter vergelijking: een gedateerde mal uit 1963 heeft een duidelijk andere nummerstructuur en modernere typografie.
- Conclusie
De combinatie van stijl, materiaal, stempeling en het verband met Tjoklat‑iconografie maakt een datering rond 1945–1970 het meest waarschijnlijk. Een iets ruimere marge zou 1950–1965 zijn, maar alles wijst op het interbellum als meest waarschijnlijke periode.
- het TJOKLAT‑beeldmerk met de knielende figuur
- de typografie (vroeg‑interbellum stijl)
- het materiaal en de stempelwijze van de Vormenfabriek Tilburg
- het feit dat dit type massieve gietmal nog vóór de jaren ’50 werd gebruikt wijst sterk naar een productieperiode rond 1945–1965.
Waarom dit tijdvak het meest waarschijnlijk is
- Tjoklat gebruikte vanaf eind jaren ’20 tot eind jaren ’30 veel iconografie met exotiserende figuren, vrijwel identiek aan wat op deze mal staat.
- De Vormenfabriek Tilburg werkte in die periode met zware metalen platen met ingeslagen nummerreeksen.
- Na 1945 veranderden zowel de Tjoklat‑stijl als de maltechniek: lichtere materialen, andere nummering en modernere typografie.
- De afgietsels die we zien passen ook qua stijl en reliëf exact bij Tjoklat‑promotiemateriaal uit de jaren ’30-‘60.
Wat dit concreet betekent
Je hebt vrijwel zeker een originele Tjoklat‑mal uit het interbellum, gemaakt door de Vormenfabriek Tilburg, met een datering die het best te plaatsen is rond 1945–1970. Een marge tot 1965 is theoretisch mogelijk, maar de stijl en techniek wijzen duidelijk eerder.
De Cameé pastilles uit de vormen.
Wat deze mal precies deed
- De afgietsels die we zien zijn exact het soort eindproduct dat uit deze mal komt.
- De mal heeft diep en scherp reliëf, typisch voor chocolade‑ of suikerwerkproductie.
- De diameter en het uniforme formaat passen bij Tjoklat‑promotielogo’s die in de jaren ’38 –’60 werden meegegeven in verpakkingen of gebruikt als kleine chocolaatjes.
- De figuur met schaal en de typografie TJOKLAT zijn identiek aan Tjoklat‑beeldmerken uit het interbellum. Vanaf de jaren ‘38
Het gebruik
- De mal werd gebruikt om Grotere productie volumes van kleine ronde Tjoklat‑chocolaatjes mogelijk te maken.
Datering blijft hetzelfde
Alles bij elkaar bevestigt dit een datering rond 1960–1970, met een kleine marge tot 1967, maar stijl en techniek wijzen duidelijk naar het interbellum, dus mogelijk een her-productie uit de jaren voor WO II.
Waarom die naam past
- De opstaande reliëfvoorstelling (knielende figuur met schaal) lijkt sterk op een klassieke camee: een klein rond of ovaal object met een verhoogd beeld.
- Chocolade‑ en suikerwerkfabrikanten gebruikten in die tijd termen als camee, cameetje of camee‑pastille voor kleine ronde tabletten met fijn reliëf.
- Tjoklat stond bekend om zijn kunstzinnige en exotiserende voorstellingen, waardoor de vergelijking met cameeën nog sterker werd.
In de praktijk
De benaming “camee‑pastilles”, ook wel “Reliëf-pastilles” werd door Tjoklat zelf gebruikt, maar verzamelaars, musea en handelaren gebruiken deze term wél voor precies dit soort Tjoklat‑schijfjes uit het interbellum.
Ger Blokker, 4 juni 2026